Gezondheid is geen bijzaak. Het is de basis.

Written By Marja van Reijn

Beluister de podcast Ruimte zat met Michel van Schaik en Bart Meijer

Luister de podcast op Spotify

Tien jaar gezonde leefomgeving centraal in Utrecht: van ambitie naar systeemverandering

Een gezonde samenleving ontstaat niet in het ziekenhuis, maar in de wijk. In de straat. Op school. Op het werk. Die boodschap stond centraal tijdens de sessie ‘Gezond Ontwikkeld’ op PROVADA, waar Michel van Schaik (Directeur Gezondheidszorg bij Rabobank en mede-auteur van Diagnose 2040) in gesprek ging met Bart Meijer (CEO MRP en medeontwikkelaar van Cartesius in Utrecht) en Carolien Schippers (Concerndirecteur Gezond Stedelijk Leven van de Gemeente Utrecht). Het gesprek stond onder leiding van Alex Sievers van Beyond Now en een van de oprichters van het Blue Zone Festival.

Eerder spraken Bart Meijer en Michel van Schaik over Geluk en Gezondheid in de podcast, georganiseerd door PROVADA in samenwerking met Elba REC.

Tien jaar geleden koos Utrecht als een van de eerste steden in Nederland voor een fundamenteel andere koers: gezonde verstedelijking als basis voor brede welvaart. Geen gezondheid als sluitpost van beleid, maar als uitgangspunt voor hoe een stad groeit, ontwikkelt en investeert. Met aandacht voor beweging, mentaal welzijn, kansengelijkheid, onderwijs, werk, ontmoeting en een duurzame leefomgeving. Nu, tien jaar later, wordt zichtbaar wat die keuze oplevert.

Op de foto van links naar rechts: Michel van Schaik (Directeur gezondheidszorg Rabobank) en Bart Meijer (MRP)

Foto credits: Pascale van Reijn, van Reijn Creative Studio’s

Van links naar rechts Carolien Schippers, Bart Meijer, Michel van Schaik en Alex Sievers - Rabobank PROVADA 2026

‍ Cartesius als levende proeftuin voor de toekomst

In Cartesius Utrecht krijgt de Utrechtse visie concreet vorm. Sinds de start van de gebiedsontwikkeling in 2018 werken ontwikkelaars, kennisinstellingen, overheden en bedrijfsleven samen aan een nieuwe standaard voor stedelijk leven. Niet met losse initiatieven, maar vanuit één gezamenlijk uitgangspunt: gezondheid structureel verankeren in hoe we buurten ontwerpen én bewonen.

Cartesius laat zien dat een gezonde leefomgeving meer is dan extra groen of een wandelpad. Het gaat om een integrale aanpak waarin wonen, werken, ontmoeten, bewegen en welzijn elkaar versterken. Een aanpak die wordt ondersteund door data, gevolgd in de tijd en meetbaar wordt gemaakt in maatschappelijke impact.

Van lokaal experiment naar nationale beweging

Volgens Michel van Schaik staat Nederland aan de vooravond van een fundamentele systeemverandering. In Diagnose 2040 wordt gezondheid niet langer gezien als een onderwerp van de zorgsector alleen, maar als een leidend principe voor beleid, investeringen en gebiedsontwikkeling. "Een gezonde leefomgeving ontstaat niet vanzelf. Daarvoor moeten publieke en private partijen anders gaan samenwerken. Niet naast elkaar, maar met een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de gezondheid van mensen en vitale gemeenschappen”, aldus Michel van Schaik.

Die beweging sluit direct aan bij de ervaringen in Utrecht. Waar de stad tien jaar geleden begon met een ambitieuze visie, groeit inmiddels het besef dat gezondheid niet alleen maatschappelijke waarde creëert, maar ook economische waarde toevoegt en de veerkracht van steden versterkt. Bart Meijer lichtte toe hoe ontwikkelaars een steeds grotere verantwoordelijkheid hebben om gezondheid vanaf de eerste ontwerpfase mee te nemen in gebiedsontwikkeling. Vanuit het Cartesius Ontwikkelconsortium wordt gewerkt aan een stadswijk waarin ruimte voor ontmoeting, beweging, natuur en duurzaamheid integraal onderdeel vormen van het plan.

Carolien Schippers onderstreepte het belang van samenwerking tussen overheid, ontwikkelaars, investeerders en maatschappelijke organisaties. De Gemeente Utrecht zet met haar beleid voor een gezonde leefomgeving voor iedereen nadrukkelijk in op het creëren van buurten waar inwoners gezond kunnen opgroeien, wonen, werken en oud worden.

‍Gezondheid als nieuwe maatschappelijke transitie

Rabobank maakt gezondheid daarom vanaf 2026 tot een van haar centrale maatschappelijke thema's, naast duurzaamheid, energie en voedseltransitie. De overtuiging is helder: een gezonde samenleving begint bij mensen die zich fysiek, mentaal en sociaal goed voelen. Dat vraagt om een andere manier van denken, investeren en ontwikkelen. Om doorbraakcoalities die sectoren verbinden en gezondheid centraal stellen in alle keuzes die worden gemaakt over de toekomst van onze leefomgeving.

De vraag is niet óf deze verandering komt

De sessie maakte duidelijk dat de beweging naar een gezonde leefomgeving niet langer een niche is voor voorlopers. De eerste resultaten zijn zichtbaar, de maatschappelijke urgentie groeit en de economische argumenten worden steeds sterker. De vraag is niet meer óf deze doorbraak komt. De vraag is: wie beweegt mee?

Lees hier meer:

Marja van Reijn
Next

P1 nieuwe beheerder Parking Nieuw West in Stadscentrum Osdorpplein